نوسانات قیمت طلا در جهان

MarkazeDarsDefault.jpg

سرمایه گذاری در طلا

یکی از قدیمی ‌ترین تمدن‌های شناخته شده بشری در منطقه بین‌النهرین، سومریان بوده‌اند که روزگاری در جغرافیای فعلی ایران و عراق می‌زیسته‌اند. سومریان اولین کسانی بوده‌اند که طلا را گرامی داشته و برای مصارف زیستی و آرایش‌ منازل و معابد خود در هزاره پنجم قبل از میلاد مسیح به کار برده‌اند‌.

در همین دوره مصریان به عنوان ثروتمند‌ترین تمدن تولیدکننده طلا در دنیای قدیم، شروع به پالایش طلا کردند. آنها نیز همانندسومریان از طلا بیش از مصارف پولی و مالی، به عنوان زینت‌آلات استفاده کرده‌اند. اگر چه پادشاهان سلسله چهارم تا ششم ۲۷۰۰ تا ۲۲۷۰ سال قبل از میلاد مسیح اقدام به انتشار سکه‌‌های طلا کرده‌اند. 

اولین سکه‌های ضرب شده از طلای ناب در تیراژ زیاد در زمان پادشاهی کروسوس(۵۴۶-۵۶۰ قبل از میلاد) بوده است. کروسوس حکمران منطقه لیدی قدیم (غرب ترکیه امروزی) بوده است.

نشان سلطنتی و صحنه رویارویی کروسوس با سر یک شیر و یک گاو نر بر روی این سکه‌‌ها آنها را به عنوان اولین سکه‌هایاستاندارد در تبادلات تجاری و بازرگانی جهان آن روز به جریان انداخت.

قیمت طلا

امروزه وزن طلا به طور سنتی با تروی اونس (Troy ounce) سنجیده می‌شود. هراونس برابر ۱۰۳۵/۳۱ گرم است. مقدار سنگینی یا گرانش آن ۳/۱۹ است. این بدان معنی است که هراونس ۳/۱۹ برابر سنگین‌تر از آب است. از این رو می‌توان گفت که وزن طلا ۳/۱۹کیلو‌گرم بر لیتر نیز هست. چگالی (غلظت) طلا 32/19 گرم بر سانتیمتر مکعب است و حجم هر تروی اونس۶۴/۱ سانتیمتر مکعب است. از این رو حجم هر تن(۱۰۰۰ کیلوگرم) طلا، ۵۱هزار و ۷۶۰ سانتیمتر مکعب است که می‌توان مکعب مربعی را در نظر گرفت که ابعاد آن ۲۷/۳۷ سانتیمتر است.

در پایان سال ۲۰۰۳ میلادی سرویس معادن طلا (GFMS) حجم معادن طلای جهان را 150 هزار و ۵۰۰ تن اعلام کرد که از سال ۱۹۵۰ حجمی معادل ۶۱درصد این مقدار استخراج شده است.

مقدار طلای استخراج شده تاکنون می‌تواند مکعب مربعی به ابعاد ۱۹ متر بسازد که به راحتی قسمت خالی زیر برج ایفل پاریس را پر خواهد کرد.

نسبت طلا در جواهر فروشی‌‌ها با درجه عیار سنجیده می‌شود. عیار (Carat) (قیراط) در اصل‌ واحد یک اندازه‌گیری براساسدانه‌های درخت کاربو (Carbo) با نام لاتین (Cera tonia siliqua) بوده است که تاجران منطقه خاورمیانه در ایام قدیم از آن استفاده می‌کرده‌اند. قیراط هنوز نیز واحد‌ی برای سنجش وزن سنگ‌های قیمتی مورد استفاده قرار می‌گیرد. (هر قیراط ۲۰۰میلی‌گرم است). در مورد طلا قیراط عیار(Carat) برای انداز‌ه‌گیری درجه خلوص آن استفاده می‌شود که خالص‌ترین طلا را طلای ۲۴ ‌عیار می‌گویند.

واژه Siliqua Graece که در زبان یونانی به جای آن واژه Keration، در زبان عربی واژه Qirat(قیراط) و امروزه به طور کل به جا‌ی آن واژه Carat یا همان عیار را به کار می‌گیرند، در زمان‌‌های قدیم برای نامیدن هسته‌ درخت کاربو به کار رفته است. در این دوران‌ همچنین واژهSILIQUA را برای نامیدن سکه‌های نقره‌ای کوچکی که ارزش هر کدام یک‌بیست و چهارم ارزش سکه‌های طلایی ۹/۳ گرمی موسوم به SOLIDUS ، به کار رفته است. وزن این سکه‌های نقره‌ای کوچک ۵۴/۴ گرم بود. از این رو SILIQUA از نظر ارزشی تقریبا همسنگ با مقدار یک عیار یا siliqua Graeca از طلا است.

همچنین ارزش یک بیست و چهارم سکه SOLIDUS یک عیار طلا و یک قیراط است.

امروزه طلای خالص، ۲۴ عیار نامیده می‌شود که این عدد نشانگر درجه خلوص طلای موردنظر است.

آلیاژ طلاهای مورد استفاده در ساخت جواهر‌آلات در اروپا عمدتا ۱۸ و ۱۴ عیار است. در کشور انگلیس طلای ۹ عیار نیز ساخته می‌شود.

در آمریکا طلای ۱۴ عیار و در بعضی مواقع ۱۰ عیار نیز در ساخت جواهرآلات به کار می‌رود.

در خاورمیانه، هندوستان و جنوب شرق آسیا، جواهرآلات از طلای ۲۲ عیار و گاهی ۲۳عیار ساخته می‌شود. در کشورهای چین، هنگ‌کنگ و دیگر نواحی آسیا طلای ناب موسوم به CHUK HAM با درجه خلوص ۹۹۰ و تقریبا ۲۴ عیار در ساخت جواهر به کار می‌رود.

در قرن نوزدهم در انگلستان پس از جنگ‌های ناپلئون استانداردهایی برای طلا در نظر گرفته شد. در نیمه دوم این قرن تعداد زیادی از دیگر کشورهای اروپایی این استانداردها را به کار گرفتند و در ضرب سکه‌های رایج در کشور‌های خود ترکیب طلا و نقره را به کار بردند. در آمریکا نیز در سال ۱۸۷۹ استانداردی موسوم به DE FACTO برای طلا در نظر گرفته شد که در سال۱۹۰۰ به شکل کاملا قانونی درآمد.

در سال۱۹۱۴ یک استاندارد جهانی برای طلا در نظر گرفته شد که مورد تایید خیلی از کشورهای جهان قرار گرفت و البته برخی کشورها نیز از پذیرفتن آن امتناع کردند.

بعدها استانداردی به نام GOLD SPECIE برای نرخ ثابت ارزها تدوین شد که کشورهای شرکت کننده در این استاندارد متعهد شدند هیچ گونه پول کاغذی را جایگزین طلا در بانک‌های مرکزی نکنند. این سیستم به‌طور خودکار در کسری یا مازاد تراز و معاملات تجارت خارجی کشورها تعادل ایجاد خواهد کرد. برداشت کلی از این امر این است که طلای موجود ذخیره شده باید هرگونه کسری بودجه کشور را پوشش دهد و در نتیجه حجم پول کاهش یافته و قیمت‌ها پایین‌تر بیاید و درصورت افزایش طلا به مازاد درآمد کشور حجم پول و نقدینگی اضافه شده و منجر به افزایش قیمت‌ها ‌شود.

ایالات متحده آمریکا دارای بیشترین ذخیره طلا در جهان است. آلمان و صندوق بین‌المللی پول به ترتیب در رده‌های دوم و سوم جای دارند. البته اگر بخواهیم جواهرآلات را نیز به عنوان دارایی‌ طلا در نظر بگیریم کشور هندوستان بزرگ‌ترین اندوخته طلا وجواهرات را در دنیا داراست. در این زمینه نمی‌توان شخص خاصی را به عنوان بزرگ‌ترین دارنده طلا در جهان معرفی کرد اما در کشورهای شرقی جهان خانواده‌های سلطنتی زیادی وجود دارند که هر یک منابع فراوانی از طلا و جواهرات را در اختیار دارند.

اندوخته طلا در بانک مرکزی آمریکا درنیویورک در منطقه  (MANHATTAN) در وضعیتی بسیار مناسب به لحاظ امنیتی در یک گاوصندوق بزرگ قرار گرفته است که ۸۰فوت (حدود ۲۶متر) پایین‌تر از سطح خیابان‌های اطراف و ۵۰فوت (حدود ۱۶متر) پایین‌تر از سطح دریا است.

در نیمه سال۱۹۹۷ گاوصندوق بانک مرکزی آمریکا حاوی حدود 269میلیون اونس طلا بود که تقریبا ۲۵-۲۰درصد کل طلاهای موجود در شبکه‌های پولی بانک‌های جهان بوده است. در آن زمان ارزش کل طلای موجود در این گاوصندوق ۱۱میلیارد دلار آمریکا با احتساب ارزش رسمی و دولتی هر اونس طلا 2222/42 دلار، بوده است و ارزش این طلا با احتساب هر اونس در بازار غیررسمی آن زمان (۳۱۹دلار) رقمی بالغ بر ۸۶میلیارد دلار بوده است.

در یک محاسبه تخمین زده شده است که اگر از میزان کل طلای استخراج شده در جهان (تاکنون) رشته نازکی به قطر ۵ میکرون (هر میکرون یک میلیونیوم متر است)تهیه شود، طول این رشته به‌قدری زیاد است که می‌تواند ۷۲میلیون بار کره زمین را دور بزند.

شورای جهانی طلا با ارائه نموداری به مقایسه سالانه متوسط قیمت اونس جهان بین سال ۲۰۰۳-۱۹۰۰ میلادی پرداخته است.

در سال ۱۹۷۱ ریچارد نیکسون رییس جمهور وقت آمریکا به نظام تبادلی دلار و طلا پایان داد و بدین ترتیب نقش محوری طلا در نظام پولی و ارزی جهان پایان یافت. از آن پس نرخ دلار و طلا شناور شد و در ژانویه ۱۹۸۰ همزمان با وقوع بحران‌های نظامی شوروی سابق در افغانستان و وقوع انقلاب اسلامی در ایران هر اونس طلا به رکورد بی‌سابقه ۸۵۰ دلار دست یافت.

این روند در سال‌های بعد با افت مواجه شد. به‌طوری‌که در سال بعد (۱۹۸۱) بالاترین قیمت سالانه هر اونس ۱/۶۴۷ دلار و پایین‌ترین نرخ ۸/۴۳۰ دلار بوده است. افت قیمت اونس طلا تا سال ۲۰۰۱ همچنان ادامه می‌یابد. در این سال بالاترین قیمت اونس طلا 8/294 دلار و پایین‌ترین نرخ ۷/۲۷۸ دلار بوده است.در سال ۲۰۰۲ میلادی دوباره قیمت اونس طلا به ۲۵/ ۳۴۹ دلار رسید و در سال ۲۰۰۳ هر اونس طلا ۴۱۶ دلار معامله شد.

همچنین این شورا با ارائه ‌جدول دقیقی بالاترین، پایین‌ترین و قیمت نهایی اونس طلا را از سال ۲۰۰۳-۱۸۰۰ میلادی مشخص ساخته است که در این گزارش مهمترین سال‌ها و نقاط عطف در نوسانات قیمت اونس طلا در دوره‌های ۱۰ ساله به دلار مشخص شده است.