علل رشد طلا در قرن ۲۱

MarkazeDarsDefault.jpg

چرا طلا گران شد؟

بانک مرکزی در گزارشی به تشریح دلایل رشد بیش از ۸۲۰ دلاری قیمت طلا در بازارهای جهانی طی ۹ سال گذشته (از سال ۲۰۰۰ به بعد) پرداخته است.

قیمت هر اونس طلا از ۵۵/۲۷۲ دلار در پایان سال ۲۰۰۰ میلادی به تدریج افزایش یافت تا به سطح ۲۰/۸۳۳ دلار در پایان سال ۲۰۰۷ و ۱۲/۸۸۰ دلار در پایان سال ۲۰۰۸ و ۲۰/۱۰۹۶ دلار در پایان سال ۲۰۰۹ میلادی افزایش یافت. به عبارت دیگر ظرف ۹ سال گذشته قیمت طلا حدود ۲/۴ برابر شد.

دلایل رشد ۸۲۰ دلاری قیمت طلا طی ۹ سال گذشته

بانک مرکزی در گزارشی به تشریح دلایل رشد بیش از ۸۲۰ دلاری قیمت طلا در بازارهای جهانی طی ۹ سال گذشته پرداخته است
به گزارش بانک مرکزی در مورد نوسانات ارزش طلا در بازارهای جهانی،‌ قیمت طلا در سال ۲۰۰۹ میلادی، برای نهمین سال متوالی، نسبت به سال ماقبل افزایش یافت. 
براساس این گزارش،‌ قیمت هر اونس طلا از ۵۵/۲۷۲ دلار در پایان سال ۲۰۰۰ میلادی به تدریج افزایش یافت تا به سطح ۲۰/۸۳۳ دلار در پایان سال ۲۰۰۷ و ۱۲/۸۸۰ دلار در پایان سال ۲۰۰۸ و ۲۰/۱۰۹۶ دلار در پایان سال ۲۰۰۹ میلادی افزایش یافت. به عبارت دیگر در ظرف ۹ سال گذشته قیمت طلا حدود ۲/۴ برابر شد. 
این گزارش حاکی ‌است طلا در سال گذشته حدود ۲۱۸ دلار افزایش یافت که بالاترین افزایش سالانه، پس از افزایش ۲۸۶ دلاری آن در سال ۱۹۷۹ میلادی، است. 
البته افزایش شدید قیمت طلا در سال ۱۹۷۹ و ۱۹۸۰ میلادی چندان دوام نیاورد و در سال بعد قیمت طلا رو به کاهش نهاد. 
افزایش شدید قیمت طلا در سال ۱۹۷۹ و ۱۹۸۰ میلادی به دلیل پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، افزایش شدید قیمت نفت، تصرف سفارت آمریکا در تهران توسط دانشجویان، وقوع شورشی عظیم در مکه، مسدود شدن دارایی‌های ایران در آمریکا و حمله شوروی سابق به افغانستان، بوده است. 
طبق این گزارش،‌ از سال ۱۹۸۲ میلادی تا پایان دهه ۱۹۸۰ میلادی قیمت طلا در محدوده ۵۰۰ – ۳۵۰ دلار در نوسان بود. 
در دهه ۱۹۹۰ میلادی فروش طلا توسط بانک‌های مرکزی اروپایی نظیر بانک مرکزی بلژیک و بانک مرکزی هلند و بانک‌های مرکزی غیراروپایی نظیر بانک مرکزی کانادا، شروع شد. در اواخر این دهه بانک‌های مرکزی سوئیس و انگلیس نیز به جمع فروشندگان طلا پیوستند. 
به همین دلیل در اواخر دهه ۱۹۹۰ میلادی قیمت طلا تحت تاثیر فروش‌های طلا توسط بانک‌های مرکزی سیر نزولی شدیدی را در پیش گرفت. حتی قیمت طلا در اواخر سال ۱۹۹۹ میلادی به سطح حدود ۲۵۰ دلار نیز رسید. اما در سپتامبر ۱۹۹۹ میلادی بانک‌های مرکزی اروپا توافق کردند که به مدت پنج سال سقف فروش طلای خود را به سالانه ۴۰۰ تن محدود نمایند. 
از آن زمان به بعد این معاهده با اندکی تغییرات در دو نوبت دیگر یعنی در سال ۲۰۰۴ و ۲۰۰۹ تمدید شد. معاهده مذکور منشا شروع افزایش ۹ ساله اخیر قیمت طلا در بازارهای جهانی بوده است. 
در این افزایش قیمت طلا در سال‌های مذکور، افزایش مداوم قیمت نفت خام، خرید طلا توسط تولید‌کنندگان، رسوایی‌های مالی در شرکت انرون و سایر شرکت‌های آمریکایی در سال ۲۰۰۲، احتمال اعمال سقفی برای سپرده‌های بانکی تحت پوشش بیمه در ژاپن (در سال ۲۰۰۲)، کشمکش‌های سیاسی در خاورمیانه، بحران مالی در آمریکا و سایر نقاط جهان از اوت سال ۲۰۰۷ میلادی به بعد، تزریق چند تریلیون نقدینگی به بازار توسط بانک‌های مرکزی (آمریکا، اروپا و سایر بانک‌های مرکزی) و سرانجام خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی بوده است. 
بانک‌های مرکزی جهان که سال‌های متمادی به طور خالص از عرضه‌کنندگان طلا به بازارهای جهانی بودند، در سه ماه اول سال ۲۰۰۹ میلادی به طور خالص به خریداران طلا از بازارهای جهانی تبدیل شدند. 
این گزارش حاکی‌است خالص عرضه طلا توسط بانک‌های مرکزی از ۶/۶۶۰ تن، یعنی تقریبا معادل ۰/۱۶ درصد کل عرضه طلا به بازار در سال ۲۰۰۵ میلادی، به تدریج کاهش یافت تا به سطح ۲۴۶ تن یا معادل ۰/۷ درصد کل عرضه طلا به بازارهای جهان در سال ۲۰۰۸، کاهش یافت. 
بر پایه این گزارش،‌ حتی در سه ماهه سال ۲۰۰۹ میلادی، بانک‌های مرکزی به طور خالص حدود ۱۴ تن طلا از بازار خریداری کردند. بعدا در سوم نوامبر بانک مرکزی هند اعلام کرد که حدود ۲۰۰ تن طلا در فاصله زمانی ۳۰- ۱۹ اکتبر از صندوق بین‌المللی پول خریداری کرد. 
خرید‌هایی از طلا توسط بانک مرکزی روسیه نیز در سال ۲۰۰۹ صورت گرفت. بانک مرکزی چین نیز از سال ۲۰۰۳ میلادی به بعد، بر موجودی طلای خود افزوده است. خبرهای خرید طلا توسط بانک مرکزی هند سبب شد تا قیمت طلا به شدت سیر صعودی در پیش گیرد و در سوم دسامبر ۲۰۰۹ به سطح هر اونس ۱۲۲۰ دلار، یعنی به بالاترین سطح تاریخی برسد. 
وجود حجم عظیم نقدینگی، ضعف شدید دلار و امکان جایگزینی ارزهای دیگر به جای دلار به عنوان ذخیره ارزی و واسطه مبادله نیز از دلایل دیگر افزایش شدید قیمت طلا در سال ۲۰۰۹ میلادی بود. 
البته از اوایل دسامبر به بعد ترقی دلار به کاهش قیمت طلا منجر شد همچنین در سال ۲۰۰۹ میلادی، ETF ها بر خرید‌های فیزیکی طلا افزودند.