فلز کاستى ناپذیر

MarkazeDarsDefault.jpg

طلا فلزى است نرم، براق، زرد رنگ، چکش‌خوار که در ساختن زیورآلات و جواهرات، دندانپزشکى و صنعت مورد استفاده قرار مى‌گیرد.

ارزش طلا از دوران باستان شناخته شده بود. از تمدن هاى پیشین تا  متون به جا مانده از مصر باستان از این فلز سخن به میان آمده و در کتاب عهد عتیق نیز بارها به طلا اشاره شده است.یعنى از دیرباز زر یا طلا یکى از گران قیمت ترین فلزات به شمار مى آمده  و قیمت آن در طول تاریخ، معیار بسیارى از پول هاى رایج بوده است.

طلا در هنرهاى گوناگون نیز عنصر مهمى بوده و هنرمندان از آن در هنرهاى گوناگون بهره گرفته اند. در آرایش و نوشتن کتاب ها تا آمیختن آن با الیاف براى بافتن پوشاک هاى زربفت.

 طلا بعنوان نماد پاکى، ثروت و قدرت به کار رفته و مى رود. در مسابقات به برنده مقام اول مدال طلا ، به نفر دوم نقره و به نفر سوم برنز اعطا مى کنند.

دایره المعارف قارسى طلا را از همه  فلزات چکش خوارتر توصیف کرده  که مى توان آن را به صورت “ورقه هاى فوق العاده نازک درآورد. قابلیت مفتول شدن آن بسیار زیاد است؛ یک گرم آن را مى توان به صورت سیمى به طول ۳،۴۲ متر درآورد.”

نرمى طلا آلیاژ یا آمیزش آن با دیگر فلزات را ممکن ساخته است که غالبا به منظور استحکام بیشتر آن انجام مى گیرد. طلا معمولا زرد رنگ است، اما اگر با دقـت تصفیه شود، مى‌تواند سیاه، قرمز سیر یا ارغوانى باشد.

طلا غالبا داراى ۸ تا ۱۰ درصد نقره است. بعضا مقدار نقره در ترکیب زر بیشتر است. وفور مقدار نقره باعث سپیدى رنگ طلا مى شود و از جلاى ویژه طلا مى کاهد. آلیاژ آن با مس طلا را به رنگ قرمز، با آهن به رنگ سبز و با آلومینیوم به رنگ ارغوانى نزدیک مى کند.

زنان تاجیکستان مانند بیشتر زنان دیگر در خاور زمین به جواهرات، به ویژه طلا علاقه دارند. زیورآلات طلایى برایشان بهترین هدیه است. عده اى هم ترجیح مى دهند روى دندان هاى خود روپوش زرین بکشند که نشان ثروت و توانمندى مالى است. اما اخیرا دولت تاجیکستان نصب روپوش طلایى دندان را محکوم کرد و آن را ناشایست دانست. در نتیجه شمار زنان و دختران دندان طلانیز رو به کاهش است.

اما آرایش هاى مختلف زرین و سیمین بانوان تاجیک، از جمله گردنبند و دستبانه (النگو)، انگشترى و گوشواره و غیره همچنان محبوب و رایج اند.

طرح زیورآلات تاجیکى معمولا سنتى است و تاجیکان اکثرا ترجیح مى دهند طرح جواهرات دلخواه خود را در زرگرى ها سپارش کنند.

زرگرى پیشه اى باستانى است که مونث و مذکر نمى شناسد. در شهر کولاب، در جنوب تاجیکستان، زنان و مردان زرگر بسیارى را مى توان دید.

افزون بر این، در این شهر کارخانه زرگرى موسوم به “زر کولاب” فعال است. این کارخانه فرآورده هاى خود را در سراسر تاجیکستان و بیرون از آن عرضه مى کند.

زرگران کولاب براى دوستاران سیم و زر بیش از ۳۰ نوع زیورآلات مى سازند. در گزارش مصور این صفحه برخى از آنها را مى توان دید.